Tasarlayan Kadınlar | Margaret E. Knight

09/28/2020

Tekstil fabrikasındaki bir çocuk işçi, 1908, Library of Congress

 

Bu haftaki ilham perimiz, kağıt torbaların seri üretimini sağlayan makineyi tasarlayan ve bunun yanında birçok farklı patente sahip olan, Margaret Eloise Knight (1838-1914). 19. yüzyılın sonlarındaki bu icadı, hem kendisinin hem de dönemin en popüler icadı olur. Günümüzde naylon poşetlerin hala en önemli rakibi ve alternatifi olan bu tasarıma ve tasarımcısının yaşantısına yakından bakalım.

 

1838 yılında Maine, Amerika’da doğan Margaret’ın inovasyona ve tasarıma yatkınlığı küçük yaşlarda ortaya çıkar. Çocukluğunda en sevdiği oyuncakları ahşap parçalarından, matkap ve çeşitli bıçaklardan oluşan Margaret, aynı zamanda kendi tasarladığı uçurtma ve kızaklarla mahallesindeki çocuklar arasında yeteneğine gıpta edilen bir çocuktur. Bir süre ortaokula giden Margaret, ailesinin şehir değiştirmesi ve babasının ölümünün ardından 12 yaşında çalışmak zorunda kalır. Annesi ve ağabeylerinin de çalıştığı bir tekstil fabrikasında işe başlayan Knight, dokuma tezgahındaki bir arıza nedeniyle yaralanan işçiyi görür ve o kaza tasarım ve mühendislik kariyerinin başlangıcı olur. Bu tarz kazaları önlemek amacıyla dokuma tezgahlarına güvenlik mekanizması tasarlar. Bu tasarımı bir süre sonra dokuma tezgahlarının standart bir parçası haline gelir. Ne yazık ki, yaşı ve tecrübesizliği nedeniyle bu tasarımına patent almaz ve ülke geneline yayılan bu icadından hiçbir gelir elde edemez.

 

1867 yılında, Springfield, Massachusetts’e taşınan Margaret burada Columbia Paper Bag Company (Columbia Kâğıt Torba Fabrikası)’de çalışmaya başlar. Tekstil fabrikasında olduğu gibi burada da makinelerle ilgili sorunları keşfeden Knight, bu sorunları çözmek için tasarlamaya koyulur. 1868 yılına kadar kağıt torbalar teker teker elde katlanmakta ve uhulanmaktadır. Bu torbalar aynı zamanda zarf şeklinde ve dayanıksızdırlar. Margaret’ın tasarladığı makine bütün bu süreci otomatikleştirir ve hataya yer bırakmaz. Kâğıt makinede ilerler, kesilir ve katlanır. Margaret aynı zamanda kâğıdın katlanma şeklini de değiştirir. Zarf şeklinde olan bu torbaların altı artık daha dayanıklı ve geniş olmasını sağlayan dikdörtgen şeklinde tasarlanır. Günlük hayatta pek de rastlanmayan ve lüks sayılan bu düz yüzeyli tasarım, kullanım ve taşıma kolaylığı sağlar. Tasarımını başarıyla hayata geçiren Margaret bu defa patent başvurusunda bulunur. Bu süreçte tabii ki karşısına zorluklar çıkar; tasarım sürecindeki makineyi gören Charles Annan, tasarımın kendi ait olduğu iddia eder. Her parçasını tek tek tasarladığı icadının patentini alabilmek için kendine en iyi avukatları tutan Knight, Charles Annan’a dava açar. Annan’ın hiçbir kadının böyle bir şey tasarlayamayacağına dayanan hak iddiasını, Margaret, makinenin her parçasının çizimlerini göstererek ve detaylı biçimde anlatarak çürütür. 1871 yılında, haklı davasını kazanarak makinesinin patentini alır. Margaret’ın 1879 yılında yenilenmiş tasarımının, bugün hala çalışan bir modeli Smithsonian National Museum of American History’de bulunmaktadır.

 

Margaret E. Knight, Torba Makinesi patent başvurusu, 1871

 

1879 kağıt torba patent modeli, National Museum of American History

 

Eastern Paper Bag Company adlı kâğıt torba üretim fabrikasını kuran Margaret, 1880’lerde ev aletleri tasarlar ve 1890’larda ise ayakkabı üretim süreciyle ilgilenir. Bu dönemde sadece 4 yıl içerisinde, 6 patent alarak ayakkabı kesim sürecini hızlandıran makineleri tasarlar. 1900’lerde ise gözünü motorlara diken Margaret arabalar için valf geliştirir.

 

1914 yılında vefat eden Margaret Knight, ardında en az 27 patent, 90'dan fazla icat ve kendisini örnek alan bir sürü kadın tasarımcı bırakır. Kendi ağzından paylaştığı, hayatına dair tek üzüntüsü, “çocukken bir erkek çocuğunun imkanlarına sahip olamamış olması"dır.

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Öne Çıkanlar

Please reload